Phật giáo phát triển tại Châu Phi như thế nào?

Nguyên tác: HOW’S BUDDHISM SPREADING IN AFRICA?

Gần đây, nhiều bậc thầy Phật giáo đã truyền bá đạo Phật đến các nước trên thế giới. Hiện tại đạo Phật đã và đang được thiết lập vững chắc và phát triển liên tục.

Trong lịch sử Phật giáo, đạo Phật du nhập vào châu Phi chưa đầy 100 năm. Đây là một tôn giáo mới mẻ, thế nhưng tự viện, tháp, nhiều tổ chức, trung tâm, học viện Phật giáo đã có mặt tại nhiều nước như Tanzania, Botswana, Kenya, Uganda, Malawi và Nam Phi. Vì vậy, ngoảnh lại quá khứ chúng ta cảm thấy vui cho đạo Phật ngày mai.

Trong số những nước này, Tanzania, Botswana, Kenya, Uganda và Malawi đều có một tự viện Phật giáo. Riêng Nam Phi có nhiều trung tâm tu học Phật giáo, tháp, nhiều trung tâm hướng dẫn các pháp môn tu học của đạo Phật.

Đặc biệt trường Đại học Nam Phi (UNISA) (www.unisa.ac.za) có phân khoa Tôn giáo học, trong đó bộ môn Phật học được giảng dạy từ Cử nhân đến Tiến sĩ. Cũng vậy, tại trường Đại học Botswana (www.ub.bw) môn Phật học được hướng dẫn tại trường hệ chính quy và hệ từ xa. Trên cơ sở đó, chúng ta có tầm nhìn xa hơn về Phật giáo Nam Phi.

TẠI TANZANIA :

Dựa theo một số thông tin chính xác, phái đoàn Phật giáo Tích Lan đã sang Tanzania truyền bá đạo Phật đầu tiên năm 1920. Họ đã thành lập một trung tâm Phật giáo, và lúc bấy giờ có khoảng 400 đến 450 chư Tăng và Phật tử Tích Lan đang tu học và làm việc ở đó. Hiện nay, trung tâm này được xem là tự viện Phật giáo có mặt sớm nhất tại Châu Phi.

Họ tự nguyện cùng làm việc trên tinh thần đoàn kết của Hiệp hội Phật giáo Tích Lan. Họ mua lại một khoảng đất của chính phủ Tanzanian. Ông Gunapala đã mang hạt của cây Bồ-đề từ Anuradhapura – Tích Lan trồng tại trung tâm này vào năm 1920, hiện nay tán cội Bồ-đề toả rộng hơn một phần tư mẫu Anh.

Hội trường Hiệp hội Phật giáo được thành lập năm 1927, bây giờ được sử dụng làm trường dạy trẻ. Tại Tanzania không có chư Tăng, mãi cho đến năm 1960. Ban đầu Hiệp hội Phật giáo được biết với tên gọi “Hiệp Hội Phật Giáo Tích Lan”, mặc dù thời gian sau này không có chư Tăng hướng dẫn, Phật tử các nước Thái Lan, Miến Điện, Trung Quốc, Châu Phi và nhiều quốc gia khác đến sinh hoạt. Từ đó, Hội đổi tên là “Hiệp Hội Phật giáo” để Phật tử các quốc gia đến viếng thăm, đảnh lễ và sinh hoạt.

Tự viện và điện Phật được xây năm 1956 luôn luôn mở rộng cửa đón khách hành hương và Phật tử viếng thăm. Năm 1984, Hoà thượng Ilukpitiye Panasekara – Tăng Thống Phật giáo châu Phi xây khu phòng xá và năm 2000 Hoà thượng xây xong giảng đường lớn. Mọi người lúc nào cũng có thể vào thăm viếng, cầu nguyện; đặc biệt, mỗi sáng chủ nhật, mọi người hội tụ về cùng tu tập thiền định.

Vào năm 1962, Hoà thượng Palane Narada là vị Tăng đầu tiên đến hoằng pháp tại Zanzibar. Thật ra, Ngài cũng là vị Tăng tiên phong đem đạo Phật đến châu Phi. Tại Zanzibar không có vị Tăng nào trụ trì mãi đến năm 1983, cố Hoà thượng Puhulwelle Vipassi đã thường xuyên ở đây thuyết pháp, hướng dẫn tu tập. Sau khi Hoà thượng viên tịch, Hoà thượng Witharandeniye Kassapa là vị thứ 2 cũng phát tâm ở đây hoằng pháp và vị thứ 3 tiếp theo là Hoà thượng Pidiwille Piyatissa. Về sau, nhiều vị Tăng khác luân phiên đến tu tập và hoằng dương Phật pháp.

Hoà thượng Badigama Chandaloka, Hoà thượng Devalegama Dhammasena, Hoà thượng Kanumuldeniye Dhammasoka, Hoà thượng Thailand Channawanno, Hoà thượng Kahadawa Amarabuddhi, Hoà thượng Ratwita Wimalajothi, Hoà thượng Kahalle Chandrajothi, Hoà thượng Wilachchiye Wijithananda, và Hoà thượng Madagampola Pannaseeha đã từng ở đây, sau đó trở về hành đạo ở Tích Lan và nhiều quốc gia khác.

Hoà thượng ILukpitiye Pannasekara – Tăng Thống Phật giáo châu Phi hiện nay là vị Tăng trụ trì thứ 12 tại Tanzania. Ngài đến Tanzania năm 1998 cho tới ngày nay vẫn đang hành đạo phụng sự cho các quốc gia ở châu Phi và trên thế giới (www.pannasekara.com).

Trách nhiệm của Ngài ở đây khá lớn. Ngài phải đi đây đó nhiều nước như Kenya, Malawi, Botswana, Zambia, South Africa, Rwanda, Zanzibar, Swaziland, Lesotho, Egypt, Libya để tổ chức những buổi lễ cầu nguyện bởi vì cho tới hiện giờ tại những nước này vẫn không có chư Tăng thường trú. Trung tâm Phật giáo Tanzania được xem như là trụ sở Phật giáo chính cho toàn châu Phi. Kế trung tâm này, một số quốc gia cũng thành lập một số trung tâm Phật giáo như sau:

TẠI NAM PHI

Trung tâm Phật giáo đầu tiên tại Nam Phi là trung tâm chuyên tu gần Durban do Ông Luis Van Loon sáng lập khoảng vài thập niên trước đây. Ngày 7 tháng 5 năm 1980, trung tâm này chính thức bắt đầu đi vào sinh hoạt cộng đồng và sau đó mở rộng thành một trung tâm yên tĩnh, thích hợp cho việc thực tập giáo pháp, nghiên cứu triết học, tôn giáo học, thiền định và nghệ thuật Phật giáo. Trung tâm Chuyên tu này còn chú trọng vào thực tập một số nguyên tắc đạo đức căn bản trong suốt khoá tu. Trung tâm đã và đang sắp xếp nhiều khoá tu học từ lúc mới hình thành cho đến bây giờ.

Ngoài trung tâm này, những nơi khác cũng có nhiều trung tâm Phật giáo của các truyền thống như:

Viện tu học Phật giáo châu Phi – Bronkhorstspriut

Trung tâm Văn hoá Benoni

Trung tâm Thiền quán Bloemfontein

Trung tâm Phật giáo Norwood Gauteng

Trung tâm Chuyên tu Phật giáo - Website: www.brcixopo.co.za

Trung tâm Phật giáo Nguyên thuỷ - Thành phố Cape

Hội Phật giáo Nguyên thuỷ – Thành phố Cape

Trung tâm Văn hoá thành phố Cape

Samye Dzong – Thành phố Cape

Trung tâm Phật giáo Kim Cương Đạo (Diamond Way) – Phía tây thành phố Cape - www.diamondway-capetown.co.za
Trung tâm Phật giáo Durban Mahasiddha Kadampa - Website: www.meditateindurban.org

Trung tâm Thiền quán Durban

Hội Thiền quán Durban

Trung tâm Chuyên tu Emoyeni - Website: www.emoyeni-retreat.com

FWBO Johannesburg 'Shantikula - Website: www.fwbojhb.co.za
Trung tâm Thiền Minh Sát theo truyền thống của Thiền Sư Goenka – Phía Đông thành phố Cape

Hội Pháp Tâm Thiện (Good Heart Dharma) - Durban

Hội Thiền quán Grahamstown

Trung Tâm Phật giáo Nguyên thuỷ Vịnh Hout - Website: www.theravada.org.za

Johannesburg (FWBO) - Website: www.fwbo.org/contacts/Johannesburg Zen Group

Hội Thiền quán Johannesburg

Trung tâm Phật giáo Kagyu tại Tây Cape. Website: www.kagyu.org.za

Trung tâm Kagyu Samye Dzong tại thành phố Cape

Trung tâm Kagyu Samye Dzong tại thành phố Cape. Website: www.samyeling.org/

Trung tâm Kagyu Samye Dzong tại Johannesburg

Trung tâm Kagyu Samye Dzong tại Johannesburg Website: www.samyeling.org/

Trung tâm Kagyu Samye Dzong - Port Elizabeth Website: www.samyeling.org/

Trung tâm Lam Rim – Johannesburg. Website: www.lamrim.co.za

Trung tâm Phật giáo Mahasiddha Kadampa - Website: www.meditateindurban.org

Hội Phật giáo Miến Điện ở Nam Phi

Chùa Nam Hoa (Nan Hua) (I.B.A.S.A.). Website: www.nanhua.co.za

Trung tâm Thiền quán Newcastle

Phật giáo Nichiren Daishonin ở Nam Phi. Website: www.sgi-sa.org.za

Trung tâm Thiền quán Poplar Grove

Trung tâm ROKPA ở Nam Phi. Website: www.rokpa.org

Trung tâm Phật pháp Rondebosch. Website: http://home.worldonline.co.za/~dharmken/

Trung tâm Sat Chit Anand – Vịnh Plettenberg. Website: www.satchitanand.co.za

Trung tâm Phật Pháp Robertson. Website: http://home.worldonline.co.za/~dharmken/

Trung tâm Phật giáo Lam Rim ở Nam Phi. Website: www.geocities.com/lamrimsa, Trung tâm Văn hoá SGI-SA. Website: www.sgi-sa.org.za/

Hội Tây Tạng tại Nam Phi

Trung tâm Trí Tuệ - Thành phố Cape. Website: http://www.wisdomcentre.org

Trung tâm Phật giáo Tushita – Tây Cape. Website: www.meditateincapetown.org

Trung tâm Phật giáo Kim Cương Thừa ở Johannesburg. Website: http://www.meditation.org.za

Trung tâm Phật giáo Kim Cương Thừa ở Blairgowrie Gauteng.

Hội Thiền quán ở Nam Phi - Website: http://www.pataka.dhamma.org

BOTSWANA

Botswana thuộc Trung Phi, vào khoảng năm 1970 một số người Tích Lan đến nơi này.

Số người này dần dần phát triển và bắt đầu sinh hoạt trong lĩnh vực tôn giáo và văn hóa cổ truyền. Trong khoảng thời gian đó, họ thường xuyên tổ chức nhiều nhóm tu tập thiền quán. Cố cư sĩ Godwin Samararatne đã từ Tích Lan đến đây giúp họ nâng cao phương pháp tu tập thiền quán.

Sau đó vài năm, năm 1974 gia đình Ông Uttum Corea và Bà Dinky Corea từ Tích Lan đến Bắc thành phố Gaborone thuộc Botswana và quyết định thành lập Trung tâm Phật giáo tại mảnh đất riêng của họ. Ông Uttum Corea lúc bấy giờ đang làm kế toán trưởng. Họ đăng ký thành lập Hội Phật giáo Botswana vào năm 1990. Mảnh đất đã phát quang nhờ vào sự nỗ lực của mọi người, nhất là sự nhiệt tình giúp đỡ của các thành viên trong hội đến từ nhiều nước trên thế giới. Lễ Ra mắt đầu tiên của hội tổ chức vào ngày 30 tháng 11 năm 1990.

Năm 1992, Bà Dinky Corea mang hạt Bồ đề từ cội Đại Bồ-đề lịch sử ở Anuradhapura, Tích Lan trồng tại trung tâm này. Sự kiện ấy xảy ra vào ngày 6 tháng 12 năm 1992. Bây giờ cây Bồ đề đã cao được 17 feet.

Sau đó, ngày 16 tháng 2 năm 1993, họ khởi công xây dựng tự viện. Ngài Kahandawa Amarabuddhi từ Tu viện Phật giáo của Tanzania đến chính thức tổ chức lễ xây dựng này. Tự viện hoàn tất vào năm 1994 nhờ sự cống hiến sức mình của Ông Uttum Corea và những viên pha lê quý giá của ông bà tín chủ Thutta người Miến Điện.

Lễ khánh thành tự viện được tổ chức theo nghi thức truyền thống. Lần đầu tiên trong lịch sử Phật giáo tại châu Phi, những chú voi thuần hoá góp phần trong việc di chuyển các tháp nhọn xung quanh tự viện. Ông Mr. Uttum Corea đã khởi xướng huấn luyện những chú voi này tạo phong trào duy trì loài voi ở đây. Gia đình bà Dinky Corea đã chọn lựa và đưa cho các quản tượng đến từ Dalada Maligawa thuộc Kandy, Tích Lan huấn luyện.

Trong khuôn viên tự viện có 2 tượng Phật lớn. Một tượng do Thượng toạ Vipulasara ở tu viện Ratmalana, Tích Lan tạc và ông Uttum Corea thờ bức tượng này từ ngày 29 tháng 6 năm 1992 đến nay. Tượng thứ hai do mười vị tăng Thái Lan và nhiều Phật tử thỉnh từ Thái Lan đến Botswana vào ngày 29 tháng 6 năm 1996. Tượng Phật được thờ bên trong chánh điện ngay sau Lễ Cầu nguyện do bà Marget Loo thay mặt Hội Phật Giáo ở Botswana tổ chức.

Hội Phật giáo Miến Điện ở Botswana quyết định sửa chửa lại chiếc chuông đồng cho tự viện. Họ đã cúng dường chuông này vào ngày 29 tháng 6 năm 1996. Saw Min Yin và Tampawaddy Qr ở Mandalay, thuộc Miến Điện đã phát tâm đúc chuông vào ngày 27 tháng 1 năm 1995 và hoàn thành ngày 14 tháng 2 ngăm 1995. Chuông nặng 125 kg và trị giá 92280 Kyat (tiền Miến Điện).

Phòng ốc của chư tăng trong tự viện không lớn lắm. Có 2 phòng nhỏ, một nhà bếp, một phòng tắm, 1 nhà vệ sinh và 1 phòng khách thích hợp với hai vị có thể ở sinh hoạt.

Từ 28 tháng 6 năm 1996 cho đến ngày 3 tháng 3 năm 1998, ba vị Thượng tọa - Kekunawela Yasassi, Diyapattugama Ratanawansa và Phra Maha Rungvirojana về đây làm cho không khí tu tập và sinh hoạt ở tự viện phát triển mạnh. Hai vị Thượng toạ trước đến từ Tích Lan và vị thứ 3 đến từ Thái Lan. Từ đó thỉnh thoảng có nhiều tăng ni đến viếng thăm như Thượng toạ Devalegama Dhammasena, Thượng toạ Kahanda Amarabuddhi, Thượng toạ Kanumuldeniye Dhammasoka, Thượng toạ Ratvita Wimalajothi, Thượng toạ Dhammarakkhita, Thượng toạ Manya, và Thượng toạ Ilukpitiye Pannasekara. Riêng Thượng toạ Pannasekara – Tăng Thống của Phật giáo Châu Phi đã viếng thăm tự viện này nhiều lần. Lần đầu tiên vào ngày 10 tháng 9 năm 1999, Ngài đã ở đây 10 ngày, làm nhiều thiện sự và thuyết giảng kinh pháp tại Trường Đại học Botswana và trở về Tanzania vào ngày 29 tháng 9 năm 1999. Sau đó, Ngài đã trở lại chứng minh trong các cuộc lễ Tam Hợp và làm nhiều Phật sự vào năm 2001, 2002, 2003 và 2006.

KENYA                    

Kenya cũng là một trong những nước có trung tâm Phật giáo. Để tưởng niệm ông George Phylnormel và bà Norma Perera, tổ chức George Phylnormel đã xây dựng một trung tâm Phật giáo ở ngoại ô Loresho thuộc Nairobi.

Trung tâm này được thành lập trên lô đất khoảng nửa mẫu bao gồm một dãy phòng hai tầng với đầy đủ tiện nghi cho chư Tăng, một chánh điện, một thiền đường, một tháp, hai cây Bồ-đề nhỏ và một số phòng ở cho người phục vụ.

Chánh điện và thiền đường đều có thờ tượng đức Bổn sư thỉnh từ Tích Lan.

Tháp được xây ở góc phía nam lô đất. Gần tháp họ trồng hai cây Bồ-đề, một cây được một vị tăng người Ấn mang từ Ấn Độ về và trồng vào năm 2000 và cây kia do Tăng Thống Phật giáo châu Phi - Thượng toạ I. Pannasekara cùng với Cao Uỷ Tích Lan, Linh mục Thiên Chúa giáo và nhiều Phật tử trồng vào ngày 4 tháng 2 năm 2000 được xem như là biểu tượng hoà bình.

Mãi đến 2001 trung tâm vẫn chưa có vị tăng nào về trụ trì cố định. Thượng toạ ILukpitiye Pannasekara và Đại đức Wimala từ các nước khác (thuộc Châu Phi) đến đây làm Phật sự. Đại đức Wimala rất thường đến đây và đã mở nhiều lớp dạy giáo pháp. Đại đức cũng lấy trung tâm này làm văn phòng chính để làm các việc từ thiện tại Châu Phi.

Năm 2001, Đại đức T. Ariyavansa về trụ trì tại tự viện này. Đại đức xuất thân từ Toronto, trước đây Đại đức tu học tại Tích Lan. Đại đức về làm Phật sự tại trung tâm này trong vòng 5 năm kể từ 2001 đến 2006. Sau đó không có vị tăng nào tiếp tục trụ trì, chỉ có chư tăng tham quan đến rồi đi.

 MALAWI

Có một trung tâm Phật giáo Đài Loan tại Malawi. Trung tâm rất đơn sơ, chỉ gồm chánh điện và một vài điểm khác. Trung tâm được thành lập vào năm 2001 ở Blantyre và còn được biết đến với tên gọi Trung tâm Bảo dưỡng A Di Đà Phật (ACC) và đây cũng là Tổ chức phi Chánh phủ (NGO), một tổ chức bất vụ lợi. Trong chuyến viếng thăm Malawi năm 2000, Thầy Hui Lee đã hoan hỷ khởi xướng thành lập trung tâm Phật giáo này.

Thầy Shih Benkong xin Thầy Hui Lee lưu lại đây để làm Phật sự. Hiện nay nhiều học sinh được huấn luyện từ các trường Phật học châu Phi và Phật tử đang làm Phật sự cũng như các công tác xã hội tại trung tâm, đồng thời giữ trách nhiệm duy trì chánh điện thờ Phật, cội Bồ-đề và thiền đường.

Trước đây trung tâm đã đón khoảng 100 Phật tử Tích Lan đến tham dự các khoá thiền tập và làm công tác từ thiện. Vì đây là một tổ chức bất vụ lợi, đã có nhiều hoạt động từ thiện đặc biệt trong nhiệm vụ “chăm sóc trẻ em bụi đời và nâng cao mức sống của người dân bị nhiễm hoặc không nhiễm bệnh AIDS trong nước” và thêm bốn nhiệm vụ khác nữa:

      1. Xây dựng nhà nuôi trẻ em mồ côi

      2. Trung tâm còn là nơi giáo dục các em

      3. Trung tâm hướng đạo

      4. Thành lập trung tâm sức khoẻ tại cơ sở của Nam Thanh niên tình nguyện cũ ở Mapanga, thuộc Uganda.

Thượng toạ Buddharakkhita đã thành lập Trung tâm Phật giáo Uganda vào ngày 10 tháng 4 năm 2005. Thượng toạ là người địa phương và là vị Tăng đầu tiên truyền bá đạo Phật tại Uganda. Ngài tạo ra trung tâm này với ý nguyện hoằng truyền Phật pháp trong bối cảnh văn hoá châu Phi.

Trung tâm Phật giáo Uganda là trung tâm Phật giáo đầu tiên tại Uganda được xây dựng trên mảnh đất rộng hai mẫu Anh tại Bulega, Garuga, Entebbe (cách đường lộ chính Kampala Enteebe 5km). Trung tâm luôn mở rộng cửa đón tiếp khách thập phương, những ai yêu hoà bình, hoà hợp và hạnh phúc.

Hiện nay, trung tâm đã có mười một Phật tử Uganda thọ quy y và năm giới. Bên cạnh đó, có nhiều Phật tử từ các truyền thống Phật giáo đến sinh hoạt như bảy Phật tử Thái Lan, một Phật tử Miến Điện và bốn mươi lăm Phật tử Tích Lan; tất cả đều đang định cư ở Uganda. Chúng tôi cũng đang thành lập một tu viện Phật giáo tại Uganda. Chúng tôi hy vọng rằng tu viện sẽ phụng sự những nhu yếu tâm linh cho các cộng đồng Phật giáo ở Uganda và các nước trên toàn châu Phi.

Quan điểm phụng sự như sau:

-               Truyền bá Phật pháp ở Uganda và các nước ở châu Phi.

-               Thành lập tu viện Phật giáo để chư Tăng, Ni và Phật tử có nơi sinh hoạt, thực tập giáo pháp ở Uganda.

-               Tổ chức các khoá Thiền tập và nghiên cứu Phật pháp cho mọi người.

-               Tạo nơi tạm trú cho một số tình nguyện viên phục vụ tại trung tâm.

-               Tổ chức các hoạt động văn hoá và từ thiện xã hội.

 ZAMBIA

Phật tử và phần lớn người dân ở đây đến từ Tích Lan. Họ thành lập một hội Phật giáo để mỗi ngày cùng nhau sinh hoạt và tu học Phật pháp. Thỉnh thoảng họ thỉnh một vị tăng tổ chức lễ hội, đặc biệt vào những dịp lễ Tam Hợp. Tuy nhiên từ năm 1999 đến nay không có vị tăng nào viếng thăm, vậy mà Phật tử vẫn tự thực tập giáo pháp.

 SWAZILAND

Nước này thuộc về phía nam châu Phi. Có khoảng 50 – 60 Phật tử Tích Lan đang sống ở đây. Hồi tháng 2 năm 2008, đó là lần đầu tiên họ thỉnh tôi về tổ chức Lễ hội Phật giáo. Đây thật sự là sự kiện lịch sử trọng đại đối với họ.

EGYPT

Phật tử và phần lớn người dân ở đây đến từ Tích Lan. Thế nên họ đến Đại sứ quán Tích Lan và tổ chức các lễ hội Phật giáo cũng như các hoạt động văn hoá.

Nói chung đã có nhiều tổ chức cũng như trung tâm Phật giáo tại nhiều nước ở châu Phi. Người dân ở đây rất mến mộ đạo Phật và rất tha thiết học theo những lời dạy của đức Phật. Vì lẽ đó chúng ta hãy cùng thảo luận, là làm thế nào để các tổ chức cũng như các cộng đồng Phật giáo thế giới làm việc với nhau để giúp đỡ Phật giáo châu Phi. Họ đang rất cần Tăng Ni hướng đạo và sự ủng hộ từ thế giới.

Tôi đã hết sức cố gắng liên hệ đến nhiều tổ chức trên thế giới nhưng họ vẫn chưa tạo mối liên kết nào. Cho nên tôi vẫn đang chờ đợi sự ủng hộ nhiệt tình và những Tăng, Ni, Phật tử tình nguyện đến giúp đỡ tôi củng cố Phật giáo tại châu Phi này.

(Bài đã được công bố vào dịp Đại lễ Vesak - Phật đản Liên Hiệp Quốc 2008 tại Việt Nam)